O Bibliotece

Jan Dzierżon

Jan Dzierżon

Jan Dzierżon (1811 - 1906)  
w setną rocznicę śmierci ks. dr. Jana Dzierżona 

J an Dzierżon urodził się 16 stycznia 1811 roku w rodzinie Szymona i Marii z domu Jantos, jako drugi z trojga rodzeństwa. Do dziesiątego roku życia uczęszczał do szkoły powszechnej w Łowkowicach, potem przez rok do szkoły w Byczynie. W wieku jedenastu lat rozpoczął naukę w gimnazjum we Wrocławiu, które ukończył jako prymus jesienią 1830 roku. W tym samym roku rozpoczął studia na wydziale teologii Uniwersytetu Wrocławskiego, lecz uczęszczał też na wykłady z matematyki, astronomii i historii. Po ich ukończeniu w 1834 roku przyjął tamże święcenia kapłańskie. Został wikarym w podopolskich Siołkowicach (niem. Alt Schalkowitz), a następnie od 1835 roku pracował jako proboszcz parafii w Karłowicach na Górnym Śląsku, prowadził jednocześnie badania nad życiem pszczół i zakładał kółka pszczelarskie na Śląsku, z których powstało potem Towarzystwo Pszczelarskie. W 1868 roku Dzierżon zrezygnował z probostwa w Karłowicach i został przeniesiony w stan spoczynku.
J an Dzierżon zaproponował w 1845 roku teorię mówiącą, że samce pszczół (trutnie) rozwijają się z niezapłodnionych jaj, a więc mają matkę a nie mają ojca, zaś samice z jaj zapłodnionych. Stał się tym samym odkrywcą zjawiska partenogenezy (dzieworództwa) u pszczół. Łącznie napisał 5 książek pszczelarskich, wydał ponad 800 artykułów. Wiele z jego dzieł przetłumaczonych było na inne języki europejskie, w języku polskim ukazały się : "Nowe udoskonalone pszczelnictwo" i "Dodatek do teorii i praktyki nowego pszczolarza". Zrewolucjonizował hodowlę pszczół, wydawał własne czasopismo specjalistyczne. Skonstruował pierwszy na świecie udany ul z ruchomą zabudową, kładąc fundamenty pod konstrukcję współczesnego ula ramowego. Inowacje pozwoliły Dzierżonowi na zawodową hodowle pszczół - posiadał do 400 rodzin w swoich pasiekach. Poza pszczelarstwem zajmował się także innowacjami agrarnymi, m.in. wprowadził w swojej wsi uprawę łubinu.
W 1872 roku za swoje prace naukowe otrzymał doktorat honoris causa Uniwersytetu Monachijskiego i został odznaczony orderami wielu krajów Europy. Był m.in. honorowym członkiem towarzystwa rolniczego w Krakowie i Lwowie. Teoria partenogenezy Dzierżona spotkała się początkowo z gwałtownym oporem, wywołując spory naukowe przez wiele lat, a nawet po ponad pół wieku. Powodem była powszechna wiara, nawet w świecie naukowym, że wszystkie zwierzęta muszą posiadać matkę i ojca.

Ekspozycja zorganizowana w Bibliotece Głównej Akademii Rolniczej ma na celu przybliżenie postaci tego wielkiego Polaka i jego dokonań. Osoba ks. dr. Jana Dzierżona ukazana została na tle tradycji światowego i polskiego pszczelarstwa.

Wejście do galerii